| عدهای نمیخواهند تا نام و افکار امام موسی صدر در ایران زنده بماند!/ اقبال و رویکرد مردم و جوانان به اندیشههای ایشان مرا شگفتزده میکند./ نخستین فردی که در لبنان مبحث تقریب مذاهب اسلامی را مطرح کرد و در عین حال ذرهای هم از اصول شیعه عقب ننشست، امام موسی صدر بود./ امام صدر با ورود خود به لبنان با جنگ میان پیروان تشیع و تسنن روبهرو بود که توانست این تقابل را به تعایش و تفاهم تبدیل کند/ به نظر من مهمترین مسأله و دلیلی که امام صدر برای اثبات آن به لبنان رفت، بیان این مسأله بود که میتوان با آموزههای قرآن و اهل بیت(ع) دنیا و امور روزمره مردم را به خوبی سامان داد و اداره کرد. او میخواست بگوید دین برای عقبی و آخرت به تنهایی نیست.
دکتر "محسن کمالیان "پژوهشگر اندیشهها و شخصیت امام موسی صدر در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار ابنا به تفصیل درباره شخصیت مصلح و اندشمند بزرگ جهان اسلام و نیز علت مهجور ماندن نام و یاد امام صدر در ایران و افتخار کشورهای اسلامی و عربی به شخصیت وی، سخن گفت.
کمالیان گفت: «اینکه امام صدر را در لبنان همه میشناسند و غیر شیعیان و حتی غیرمسلمانان نیز به ایشان علاقهمند هستند، مسأله غیرقابل انکاری است. به همین دلیل است که در لبنان اندیشههای او به راحتی پذیرفته شده و در مسائل و امور کشور استفاده میشود. به عبارت دیگر کاربردی بودن افکار امام امتحان خود را به خوبی پس داده و از بوته آزمایش با سربلندی عبور کرده است »
کمالیان نمونههای موفق عملی سازی اندیشههای امام موسی صدر در لبنان را به سه مرحله تقسیم کرد و افزود: «به طور مثال همین مسأله مقاومت که امروزه سرآمد مسائل داخلی و بینالمللی لبنانیهاست. زمانی که امام صدر، "مقاومت در برابر اسرائیل" را پیش کشید، هنوز خیلی از شهرها و مناطقی که پس از ربوده شدن امام، برای مدتهای طولانی در اختیار رژیم غاصب بود، توسط ارتش اسرائیل غصب نشده بود. امام خود در منطقه "شبعا" میزیست؛ ولی پس از ایشان از نخستین شهرهایی بود که سقوط کرد و به دست اسرائیلیها افتاد. با این حال امام در همان زمان هم مسأله مقاومت را مطرح کرد و برای پیشبرد آن راهکار ارائه داد.»
مدیر پایگاه اطاعرسانی "روایت صدر" ادامه داد: « اگر حزبالله و شیعیان جنوب در آزادسازی مناطق اشغالی جنوب لبنان موفق بودند و توانستند ارتش رژیم اشغالگر را از خاک لبنان اخراج کنند، به خاطر رهنمودهای امام موسی صدر بود.»
به گفته دکتر کمالیان شخص سید حسن نصرالله بارها و بارها بر ادامه راه امام موسی صدر از سوی برادران حزبالله و مقاومت تأکید کرده است. کمالیان در این باره گفت: «نصرالله بارها در سخنرانیهای خود بر اینکه مؤسس و بنیانگذار مقاومت در لبنان امام صدر بوده، تأکید داشته است.»
نویسنده مجموعه کتابهای "عزت شیعه" در ادامه سخنان خود، بمحور دوم گفتگوی خود را به بحث همزیستی و تعایش ادیان و تبادل فرهنگها اختصاص داد. کمالیان گفت: «به جرأت میتوان گفت نخستین فردی که در لبنان مبحث تقریب مذاهب اسلامی را مطرح کرد و در عین حال ذرهای هم از اصول شیعه عقب ننشست، امام موسی صدر بود.»
این استاد دانشگاه تهران افزود: «مرحوم دکتر سیدجعفر شهیدی همواره میگفت به طور قطع طلایهدار و پیشروترین فرد در عملیسازی تقریب مذاهب در جهان اسلام، امام موسی صدر بود.» کمالیان اضافه کرد: «شاید پیش و پس از امام صدر، بسیار دیگری از اندیشمندان اسلامی درباره لزوم تقریب مذاهب سخن گفته باشند؛ ولی هیچ یک نه راهکاری مناسب ارائه و نه در عمل آن را در منطقهای پیادهسازی کردهاند. اما امام صدر با ورود خود به لبنان با جنگ میان پیروان تشیع و تسنن روبهرو بود که توانست این تقابل را به تعایش و تفاهم تبدیل کند.»
به گفته کمالیان، کار دیگر امام موسی، ایجاد همزیستی میان پیروان ادیان مختلف در لبنان بود. محسن کمالیان افزود: «تا پیش از امام صدر ، مسیحیان و مسلمانان اگرچه با یکدیگر هموطن بودند، اما به سختی در کنار یکدیگر زندگی میکردند. ایشان توانست با طرح گفتوگو و تفاهم میان پیروان ادیان مختلف، علمدار و بنیانگذار تعایش ادیان بشود. طرحی که پس از وی اگر در این کشور رعایت شد، لبنانیها توانستند بر دشمن اشغالگر خارجی و دسیسهچینان داخلی پیروز شوند؛ ولی در جایی که از اندیشههای امام عدول کردند، تا مرز جنگ داخلی پیش رفتند.»
کمالیان محور سوم سخنان خود را به بحث مبارزه امام موسی صدر با محرومیت و حرمان در لبنان اختصاص داد.
به گفته این پژوهشگر، امام موسی صدر یکی از دغدغههای اصلی فکر و ذهنش نه تنها در لبنان بلکه در طول زندگیاش، رفع محرومیت از محرومان و ضعفا بوده است. کمالیان گفت: «ایشان در ایران و نجف هم که بودهاند، اقدامات عملی خوبی برای مبارزه با فقر و نجات محرومان قم و یا نجف کردند. اما ازآنجا که در لبنان دست وی برای انجام چنین اموری بازتر بود، نتایج آن مشهودتر و علنیتر است.»
دکتر کمالیان در ادامه افزود: «شاید جالب باشد بدانید که بسیاری از انجمنها و گروههای خیریه قدیمی در ایران و برخی کشورهای خاورمیانه که توانستهاند فعالیت ماندگاری داشته باشند، با الگوبرداری از "جمعیت بر و الاحسان" امام صدر به فعالیتهای خیرخواهانه پرداختهاند. جمعیتی که شیعه را که داشت در لبنان رو به نابودی میرفت، دوباره زنده کند!»
کمالیان ادامه داد: «هنوز هم در جنوب امکاناتی فراهم است که اطباء و پزشکان به طور روزمره به شهرها و روستاهای شیعی میروند و به بررسی بهداشت محیطی، فردی و اجتماعی شیعیان میپردازند؛ کاری که نه تنها اهل سنت و مسیحیان، بلکه حتی دولت لبنان نیز از انجام آن عاجز است! این کاری بود که آقای صدر آن را بنیان نهاد.»
دکتر کمالیان در بخش دیگری از سخنان خود به نکته جالبی اشاره کرد و گفت: «به نظر من مهمترین مسأله و دلیلی که امام صدر برای اثبات آن به لبنان رفت، بیان این مسأله بود که میتوان با آموزههای قرآن و اهل بیت(ع) دنیا و امور روزمره مردم را به خوبی سامان داد و اداره کرد. او میخواست بگوید دین برای عقبی و آخرت به تنهایی نیست. نمونه آن هم بهبود اوضاع اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و فرهنگی شیعیان از زمان امام موسی صدر است. برکت وجودی ایشان به حدی بود که امروزه میبینیم بازیگر اصلی همه نقشهای مهم امور لبنان، شیعیان هستند.»
وی در پایان به مهجور بودن اندیشه و افکار و حتی نام و شخصیت امام موسی صدر در ایران اشاره کرد و گفت: «در اوایل انقلاب و پس از آن در زمان جنگ به دلیل شرایط خاص حاکم بر کشور، نمیشد نامی از امام در مجامع داخلی و بینالمللی برد؛ ولی نمیدانم به چه علت تا سالها پس از جنگ هم نامی از ایشان در حوزهها و دانشگاهها برده نمیشد. من شخصا معتقدم به دلایل سیاسی دستهایی در کار بود تا نام او از یادها برود. عدهای نمیخواستند ایشان و افکارش بر سر زبانها بیافتند!
کمالیان سپس در پایان با تشکر از همت آیتالله موسوی اردبیلی در برگزاری همایشی برای شناخت اندیشههای امام صدر در سال 1378 در دانشگاه مفید، گفت: «این حرکت دانشگاه مفید بهانهای شد برای سرآغاز یک حرکت و جنبشی برای شناسایی امام صدر میان جوانان؛ حرکتی که با اقبال و استقبال بیش از حد توقع از سوی جامعه روشنفکری و فرهیخته ایران روبهرو شد.» نویسنده "عزت شیعه" گفت: «من شخصا از اقبال و توجه جوانان و دانشگاهیان به اندیشههای امام موسی صدر شگفتزده شدهام!»
با آرزوی بازگشت امام موسی صدر به دامن جهان تشیع!
|